Wrzesień
21
08:25
Imieniny:
Darii, Mateusza, Wawrzyñca
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in comments
Search in excerpt
Search in posts
Search in pages
Search in groups
Search in users
Search in forums
Filter by Categories
Aktualności
Nawożenie
Ochrona
Okopowe
Oleiste
Prawo
Relacje
Rynek
Technika
Zboża

Partner portalu

Zaprawianie nasion rzepaku

Dr hab. Marek Korbas Dr Ewa Jajor IOR-PIB, Poznań

O powszechnej obecności grzybów producentów rolnych nie trzeba przekonywać. Zarówno w rzepaku, jak i w innych uprawianych gatunkach sprawiają wiele kłopotów i mogą wpływać ostatecznie na wielkość uzyskanego plonu.

Mączniak rzekomy na liścieniach

Mączniak rzekomy na liścieniach

Grzyby mogą znajdować się na nasionach lub w ich wnętrzu. Rolnicy nie wiedzą, czy zakupione nasiona rzepaku są porażone i w jakim stopniu, czy są zdrowe i wolne od grzybów. Z powodu tej niepewności nie należy lekceważyć ewentualnej obecności co najmniej kilku gatunków grzybów, które często wywierają negatywny wpływ na kiełkowanie nasion i wschody roślin. Trzeba również uwzględnić to, że grzyby, raz dostawszy się do gleby wraz z nasionami, przez wiele lat będą stanowić potencjalne zagrożenie dla upraw rzepaku, które zgodnie z płodozmianem co kilka lat są uprawianie na danym polu w gospodarstwie. Grzyby mogą znajdować się na resztkach pożniwnych i chwastach lub bytować w glebie w postaci przetrwalników. Wyspecjalizowane w zaprawianiu nasion rzepaku firmy biorą to wszystko pod uwagę.
Warto pamiętać, że takie grzyby, jak np: Alternaria spp., Phoma lingam, Botrytis cinerea, Fusarium spp., Rhizoctonia solani czy Cladosporium spp., zakłócają przebieg kiełkowania i negatywnie wpływają na wschody. Mogą też zagrażać roślinom w fazie liścieni i pierwszych liści właściwych. Są wśród nich grzyby patogeniczne oraz saprotroficzne. Na naszych polach z powodu niewystarczającej bioróżnorodności uprawianych gatunków i stosunkowo rzadkiego nawożenia obornikiem dochodzi do zubożenia życia mikrobiologicznego gleby. W glebie następują zakłócenia, bo brakuje mikroorganizmów, które oddziałują antagonistycznie na wymienione grzyby. Oczywiście zaprawianie nasion rzepaku tej sytuacji nie uzdrowi, ale pozwoli roślinom na tym wczesnym etapie rozwijać się bez zakłóceń. Na większe nasilenie i szkodliwość grzybów na nasionach rzepaku znaczny wpływ mają też czynniki abiotyczne, np. umiarkowana temperatura i wysoka wilgotność gleby oraz powietrza. Jeżeli znajdujące się na nasionach rzepaku grzyby nie będą zwalczane przez zaprawianie, to znajdą korzystne warunki do rozwoju i dalszego rozprzestrzenienia się. Śladowe porażenie niezwalczonego grzyba, np. sprawcy mączniaka rzekomego, suchej zgnilizny kapustnych, czerni krzyżowych itp., jest początkiem szybkiego i gwałtownego rozwoju chorób w czasie późniejszej wegetacji.
Jeżeli materiał siewny jest zbierany w niekorzystnych warunkach, bo panuje przekropna pogoda i rośliny długo oczekują na zbiór, to nasiona z takiego sezonu są w większym stopniu porażone i wymagają dobrego zaprawiania. Silne zarodnikowanie związane jest z obecnością obfitej grzybni. Do grzybów powodujących zgorzele siewek należą liczne gatunki rodzaju Alternaria oraz gatunek Phoma lingam i Botrytis cinerea, Pythium spp, Rhizoctonia solani i Peronospora brassicae (tab. 1). Wystarczy, że w czasie wschodów jest wysoka wilgotność gleby lub zaskorupienie jej powierzchni, a nasiona nie są zabezpieczone, to zauważa się wiele infekcji siewek, które objawiają się ich zamieraniem. Pierwsze objawy mączniaka rzekomego pojawiają się na liścieniach wschodzącego rzepaku, porażone rośliny słabiej rosną i wiele z nich ginie. Odpowiednie zaprawianie nasion zaprawą zawierającą np. metalaksyl-M zapobiega takiej sytuacji.
Innym przykładem choroby, która może być ograniczana dzięki zaprawianiu, jest sucha zgnilizna kapustnych. Pierwsze jej objawy mogą pojawić się już na siewkach i to jednocześnie na liścieniach i części podliścieniowej. Choroba ta występuje w późniejszym czasie na starszych roślinach. Likwidowanie pierwszych infekcji przez zaprawianie umożliwia zmniejszenie liczebności sprawcy tej choroby na plantacji. W latach epidemicznego występowania suchej zgnilizny kapustnych grzyb powoduje znaczne straty w postaci wypadania siewek.

Zgorzel siewek

Zgorzel siewek

W praktyce najczęściej kilka grzybów występuje jednocześnie na nasionach lub w ich wnętrzu oraz w glebie. Przy rejestracji zapraw w ograniczonym stopniu wymienia się skład gatunkowy patogenów, które zwalczają zawarte w nich substancje aktywne. Informuje się, że są przeznaczone do zwalczania zgorzeli siewek rzepaku, niekiedy mączniaka rzekomego oraz czerni krzyżowych. Stosując zaprawę Cruiser OSR 322 FS, która kompleksowo zwalcza sprawców wymienionych chorób, można rozwiązać problem tych często występujących grzybów w rzepaku na samym początku jego rozwoju. Zaprawa ta może jednocześnie zwalczać niektóre szkodniki, bo jest zaprawą insektycydowo-grzybową zawierającą 3 substancje aktywne. Do zwalczania licznej grupy szkodników występujących w początkowym etapie rozwoju roślin (pchełki zimne, chowacz galasówek, śmietka kapuściana, pchełka rzepakowa, miniarka kapuścianka, gnatarz rzepakowiec, mszyce i in.) jest zarejestrowanych kilka zapraw (tab. 2). Ze względu na tak liczne zagrożenia powinny one zawierać s.a. zarówno o działaniu grzybobójczym, jak i insektycydobójczym. Precyzyjne naniesienie takich substancji mogą zapewnić jedynie wyspecjalizowane firmy, dysponujące odpowiednim sprzętem.
Dobór zapraw powinien obejmować jak największy zakres agrofagów, aby zapewnić roślinie w miarę niezakłócony wzrost przez pierwsze 4–6 tygodni od siewu. Nie ulega wątpliwości, że zaprawione nasiona rzepaku lepiej wschodzą, a rośliny mniej chorują na początku swojego długiego (rzepak ozimy) rozwoju. Z powodu powszechności występowania grzybów warto wykorzystać zaprawianie, aby zabezpieczyć rozwój rzepaku.

Tabela 1. Cechy diagnostyczne chorób powodowanych przez patogeny na roślinach rzepaku w okresie wschodów i pierwszych liści właściwych oraz metody ich ograniczania

Choroba

(sprawca)

Cechy diagnostyczne

Źródło infekcji

Metody zapobiegania

Zgorzel siewek

(Pythium debaryanum, Rhizoctonia solani, Fusarium spp. iinne)

brunatne plamy na korzeniach i szyjkach korzeniowych z czasem obejmujące cały ich obwód, powstają charakterystyczne przewężenia; silne porażenie może powodować więdnięcie i zamieranie roślin

gleba, 
materiał siewy

płodozmian, optymalny termin siewu, właś-
ciwa głębokość i norma wysiewu, dobra struktura gleby, zbilansowane nawożenie, zaprawianie nasion

Mączniak rzekomy roślin kapustnych

(Peronospora parasitica)

żółte nieregularne plamy z czarną lub brunatną nieregularną obwódką na górnej powierzchni liścieni i liści właściwych oraz białym nalotem struktur patogena na dolnej stronie obserwowanych organów

resztki 
pożniwne,

samosiewy

płodozmian, niszczenie resztek pożniwnych, optymalny termin siewu, właściwa głębokość i norma wysiewu, izolacja przestrzenna form jarych od ozimych, zaprawianie nasion

Sucha zgnilizna kapustnych

(Leptosphaeria maculans, L. biglobosa

st. kon. Phoma lingam)

żółtawe lub jasnoszare plamy zwidocznymi na ich powierzchni piknidiami w postaci czarnych punktów na liścieniach i liściach; brunatne plamy stopniowo pogłębiające się na szyjce korzeniowej

resztki 
pożniwne,

samosiewy, nasiona

płodozmian, niszczenie resztek pożniwnych, odmiany o większej odporności, zwalczanie szkodników, izolacja przestrzenna, właściwa głębokość inorma wysiewu, optymalne nawożenie, zaprawianie nasion, opryskiwanie roślin

Czerń krzyżowych

(Alternaria spp.)

brunatne lub czarne plamy zchlorotyczną obwódką na liścieniach iliściach

resztki pożniwne, 
nasiona, chwasty, samosiewy

płodozmian, niszczenie resztek pożniwnych, izolacja przestrzenna form jarych od ozimych, optymalne nawożenie, odmiany o większej odporności, zaprawianie nasion, opryskiwanie roślin

 Tabela 2. Zaprawy zalecane w ochronie rzepaku ozimego

Zaprawa

Substancja aktywna

Dawka na 1 kg nasion

Zakres rejestracji

pchełki ziemne,chowacz galasówek,

śmietka 
kapuściana

pchełka rzepakowa

miniarka kapuścianka

gnatarz rzepakowiec, mszyce
– wektory 
inne szkodniki we
wczesnych fazach rozwojowych

zgorzel siewek

mączniak rzekomy

czerń krzyżowych

Chinook 200 FS

imidachlopryd 100 g

beta-cyflutryna 100 g

20 ml

+

+

+

Chinook Blue 200 FS

imidachlopryd 100 g

beta-cyflutryna 100 g

20 ml

+

+

+

Couraze 350 FS

imidachlopryd 350 g

11,4 ml

+

+

Cruiser OSR 322 FS

tiametoksam 280 g

metalaksyl-M 33,3 g

fludioksonil 8 g

11,25 ml

+

+

+

+

+

+

+

Modesto 480 FS

chlotianidyna 400 g

beta-cyflutryna 80 g

12,5 ml

+

+

Nuprid 600 FS

imidachlopryd 600 g

3,4 ml

+

+

     

Zaprawa

Nasienna T 75

DS/WS

tiuram 75%

4 g

+